Scherp inzicht in de risico’s: een kwestie van goed pensioenbestuur
De overgang naar een nieuw pensioenstelsel confronteert pensioenuitvoerders met een lange lijst te ondernemen acties. Voorzieningen voor arbeidsongeschiktheid staan hierop wellicht niet bovenaan, want fondsen mogen regelingen op dit terrein in principe gewoon voortzetten. Toch kan een gedegen analyse van de risico’s erg waardevol zijn. ‘Het laatste wat je te midden van alle veranderingen wilt, is een reservering die tekortschiet tegenover onverwacht grote verplichtingen.’

Dit artikel in drie punten

  • Pensioenuitvoerders mogen het overwegen van een risicoanalyse arbeidsongeschiktheid als een goed voornemen voor 2024 beschouwen.
  • Whayle voerde onlangs zo’n analyse uit voor het Pensioenfonds Kappers, op basis van SUAG-gegevens die voor iedere pensioenuitvoerder beschikbaar zijn.
  • De uitkomsten stelden het fonds in staat goed onderbouwde besluiten te nemen over de premieopslag en de financiële reserve voor arbeidsongeschiktheid.

‘We wilden de risico’s en verplichtingen van het fonds scherper in beeld hebben,’ zeggen Herman Vos, beleidsadviseur bij Actor, en Bob Dongelmans, adviserend actuaris bij Achmea. Het fonds waar ze op doelen is het Pensioenfonds Kappers, de uitvoerder van de pensioenregeling voor de kappersbranche. Actor en Achmea zijn hier als adviseurs voor sector- en pensioenbestuur bij betrokken. De branche deed een beroep op Whayle voor analyse van risico’s en toekomstige verplichtingen rond arbeidsongeschiktheid. Dit leverde meerdere waardevolle inzichten op, zegt Dongelmans. ‘Door omstandigheden waren er enige tijd geen arbeidsongeschiktheidsmutaties meer doorgevoerd. Bij het verwerken van nieuwe UWV-cijfers bleken de verplichtingen vervolgens aanzienlijk groter dan eerder geschat. In zo’n situatie kun je de verdere prognose beter vandaag dan morgen in beeld hebben. Naarmate verwachting en realiteit langer met elkaar uit de pas lopen, wordt bijsturen lastiger.’

 

bob dongelmans

‘De omvorming van het pensioenstelsel en de ontwikkelingen bij de WIA vragen om scherp inzicht en gedegen risicomanagement’

Bob Dongelmans, adviserend actuaris bij Achmea

 

Het thema speelt bij vrijwel elke uitvoerder
De voorziening voor arbeidsongeschiktheid waar Whayle bij de kappers een analyse voor uitvoerde, komt bij vrijwel alle pensioenregelingen in ons land voor. De precieze invulling varieert, maar omvat doorgaans in elk geval een premievrijstelling. Deze verzacht voor deelnemers de financiële gevolgen van arbeidsongeschiktheid door ervoor te zorgen dat de pensioenopbouw doorloopt. Pensioenregelingen kunnen de pijn eventueel nog verder beperken via een inkomensaanvulling. Deze houdt concreet in dat de deelnemer vanuit de pensioenregeling een bedrag krijgt uitgekeerd, bovenop het inkomen dat hij ontvangt in de vorm van zijn WIA-uitkering en – als hij werkt – salaris.

Zicht op de risico’s is belangrijk
Inkomenszekerheid bij arbeidsongeschiktheid verhoogt de kwaliteit van pensioenregelingen, maar is natuurlijk niet gratis. Pensioenuitvoerders moeten er financiële reserves voor aanhouden. Hierbij is het zaak voldoende kapitaal op te bouwen en de omvang van de reserve op peil te houden. Bij arbeidsongeschiktheid van pensioendeelnemers moet er immers genoeg beschikbaar zijn om premievrijstellingen en inkomensaanvullingen te financieren. Zijn de verplichtingen groter dan gedacht, dan gaat dat ten koste van de reserves en daalt de dekkingsgraad. Hierdoor kan er in een ongunstig scenario bijvoorbeeld te weinig overblijven om de pensioenuitkeringen aan te passen aan de inflatie. Het is daarom van belang om zicht te hebben én te houden op het arbeidsongeschiktheidsrisico. Hoe groot is de kans dat deelnemers arbeidsongeschikt raken? Hoe omvangrijk is hun arbeidsongeschiktheid gemiddeld als dat gebeurt? En hoe ontwikkelen deze risico’s zich gedurende het werkende leven? Op deze en andere vragen wilde ook het Pensioenfonds Kappers graag een goed onderbouwd antwoord.

Het risico is volop in beweging
‘Bij het Pensioenfonds Kappers was er zoals gezegd een concrete motivatie,’ zegt Dongelmans. ‘Maar de informatie die je ophaalt is waardevol genoeg om ook een analyse te overwegen als zo’n directe aanleiding ontbreekt.’ Dat is Max Kaspers, die namens Whayle bij de analyse betrokken was, met hem eens. ‘Door ontwikkelingen binnen het stelsel voor arbeidsongeschiktheid is het risico momenteel volop in beweging. En omdat deze betrekking hebben op meerdere leeftijdsgroepen, is de kans klein dat ze voor een pensioenuitvoerder helemaal niet van belang zijn.’ Zo is er op dit moment een vereenvoudigde WIA-beoordeling voor 60-plussers. Die vergroot bij zieke oudere werknemers de kans op toekenning van een uitkering voor al dan niet duurzame volledige arbeidsongeschiktheid. Kaspers: ‘Tegelijkertijd zie je in de UWV-cijfers een stijgend aantal 42e-weekmeldingen, met daarin een opvallend groot aandeel van jongere werknemers. Er is dus relatief veel langdurig verzuim onder deze groep, daardoor neemt ook bij jongeren het risico op WIA-instroom toe.’

Een jonge populatie biedt geen garanties
Het grote aantal jonge langdurig zieken op landelijk niveau is voor het Pensioenfonds Kappers van direct belang omdat in de kappersbranche in verhouding veel jonge werknemers actief zijn. De UWV-cijfers bewijzen dat zo’n relatief jonge werknemerspopulatie tegenwoordig beslist geen garantie meer geeft op een laag arbeidsongeschiktheidsrisico. Vos herkent dit beeld ook uit eigen waarneming. ‘Het is natuurlijk geen representatieve steekproef, maar ga maar eens met het personeel van de gemiddelde kapsalon in gesprek. Er zijn best veel mensen in de sector actief die met gezondheidsproblemen kampen,’ zegt hij. Aan de andere kant is bij de kappers de toename van het risico bij het stijgen van de leeftijd juist opvallend gering, merkt Kaspers op. ‘Bij het risico op duurzame volledige arbeidsongeschiktheid (IVA) zie je met het oplopen van de levensjaren een stijging die te verwachten is. Maar bij gedeeltelijke en niet duurzame volledige arbeidsongeschiktheid (WGA) is de curve juist opmerkelijk vlak.’

Zorgvuldige besluiten moeten het doel zijn
Dongelmans grijpt dit inzicht aan om te benadrukken dat pensioenuitvoerders een analyse niet moeten inzetten met het vooropgezette doel een premieverlaging te realiseren. ‘Dat kán een uitkomst zijn, maar het omgekeerde is net zo goed mogelijk. Waar het om gaat is dat je zorgvuldige besluiten neemt, op basis van goed onderbouwde inzichten.’ Na de analyse van Whayle kwam het Pensioenfonds Kappers uit op een gemengd resultaat, vertelt hij. ‘We hebben de schadereserve voor bestaande arbeidsongeschiktheid naar beneden kunnen bijstellen. Dankzij de analyse hebben we het comfort dat de voorziening nog steeds passend en eerlijk is, er zit gedegen rekenwerk achter. De opslag op de pensioenpremie die de premievrijstelling financiert hebben we juist verhoogd. De analyse van risico’s, gevoeligheden en risico-drijvers leidde tot inzicht in de reële kostprijs van de vrijstelling. Dat stelde ons in staat om een wat grove koppeling aan het salaris te vervangen door een opslag op de kostprijs van (het vrijgestelde) pensioen. In beide gevallen kon het fondsbestuur goed onderbouwd beslissen, met een kleinere kans op pijnlijke verrassingen achteraf.’

Deze tijd vraagt om betrouwbare cijfers
Betrouwbare cijfers en inzichten zijn precies wat pensioenuitvoerders op dit moment nodig hebben voor hun besluitvorming, zegt Vos. ‘Bij de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel moeten uitvoerders een hele reeks complexe beslissingen nemen waar grote financiële belangen mee zijn gemoeid. Arbeidsongeschiktheidsvoorzieningen zijn hierin niet de factor met het grootste gewicht, maar dat maakt ze zeker niet onbelangrijk. Het laatste wat je te midden van alle veranderingen wilt, is een reservering die tekortschiet tegenover onverwacht grote verplichtingen.’

 

‘Betrouwbare cijfers en inzichten zijn precies wat pensioenuitvoerders op dit moment nodig hebben voor hun besluitvorming’

Herman Vos, beleidsadviseur bij Actor

 

De drempel voor analyse is laag
Vos, Dongelmans en Kaspers vinden alle drie dat pensioenuitvoerders het overwegen van een risicoanalyse arbeidsongeschiktheid als een goed voornemen voor 2024 mogen beschouwen. ‘De omvorming van het pensioenstelsel en de ontwikkelingen bij de WIA vragen om scherp inzicht en gedegen risicomanagement,’ zegt Dongelmans. ‘Als er een goede basis ligt, is het gemakkelijker om nieuwe cijfers en ontwikkelingen op waarde te schatten.’ Hier sluit Vos zich bij aan: ‘Een analyse uitvoeren hoeft zeker niet jaarlijks, actualiseren na bijvoorbeeld drie jaar is ook vlot te doen.’ Kaspers geeft nog een andere overweging mee: vergeleken met verzekeraars hebben pensioenfondsen relatief eenvoudig toegang tot betrouwbare gegevens over de arbeidsongeschiktheidsstatus van hun deelnemers. Dankzij de gegevenslevering Status Uitkering Arbeidsgeschiktheid (SUAG) van UWV is het uitvoeren van een gedegen analyse voor iedere pensioenuitvoerder binnen handbereik. ‘We hebben de sleutel feitelijk al in handen, waarom zou je het deurtje dan niet openen?’

Interview door: Roel van Dooren

by | Dec 13, 2023 | Business Consulting

Brandende vraag of mooi compliment? Stuur Max een bericht!

Meer insights

De kracht van flexibele expertise

De kracht van flexibele expertise

Flexibele expertise als oplossingWhayle biedt organisaties de helpende hand door flexibele, hooggekwalificeerde data scientists in te zetten. We versterken teams, breiden analytische capaciteiten uit en leiden projecten naar succes. Een concreet voorbeeldEen klant die...

Home 9 Business Consulting 9 Scherp inzicht in de risico’s: een kwestie van goed pensioenbestuur